رنگ های واکنشی که با نام رنگ های واکنش پذیر نیز شناخته می شوند، نوع جدیدی از رنگ های محلول در آب هستند که در دهه ۱۹۵۰ ظاهر شدند. مولکول های رنگ های واکنش پذیر حاوی گروه های واکنش پذیر هستند که می توانند با گروه های هیدروکسیل در گروه های سلولز و آمینو در فیبرهای پروتئینی واکنش دهند. یک پیوند کووالی برای تولید یک ترکیب «رنگ-فیبر» تشکیل می شود. رنگ های واکنشی دارای ویژگی های رنگ های روشن، رنگرزی سطح خوب، روش رنگرزی ساده، سرعت رنگ بالا، کروماتوگرام کامل و هزینه کم هستند. آن ها عمدتاً برای رنگرزی پنبه، کتانی، ویکوز، ابریشم، پشم و دیگر الیاف و پارچه های مخلوط آن ها مورد استفاده قرار می گیرند. و چاپ .
تعریف
رنگ های واکنش پذیر را رنگ واکنشی نیز می نامند. مولکول حاوی یک گروه فعال شیمیایی است که می تواند با پنبه، پشم و الیاف دیگر در یک محلول آبی واکنش نشان دهد تا یک رنگ پیوند مشترک تشکیل شود. دارای سرعت شستشوی بالا
طبقه بندی
با توجه به گروه های واکنشی مختلف، رنگ های واکنش پذیر را می توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد.
فرمول
تریازین متقارن نوع فرمول کلی است:
در فرمول، D رنگ والد است. در این نوع رنگ های واکنش پذیر، ماهیت شیمیایی اتم کلر گروه واکنشی فعال تر است. در هنگام رنگرزی، اتم های کلر با الیاف سلولزی در محیط قلیایی جایگزین می شوند و به گروه های ترک تبدیل می شوند و ترک می کنند. واکنش بین رنگ و فیبر سلولز یک واکنش جایگزینی نکلئوفیلی دو مولکولی است (به واکنش جایگزینی نگاه کنید).
وینیل سولفون نوع "گروه واکنشی موجود در این نوع رنگ های واکنش پذیر وینیل سولفون (D-SO2CH=CH2) یا β-هیدروکسی اتیل سولفون سولفات است. در طول رنگرزی، β-هیدروکسی اتیل سولفون سولفات استر تحت واکنش حذف برای تولید گروه وینیل سولفون در محیط قلیایی قرار می گیرد، سپس با فیبر سلولز ترکیب می شود و تحت واکنش اضافه هسته ای قرار می گیرد تا یک پیوند کووالی تشکیل شود.
دو نوع فوق رنگ های واکنشی رنگ های واکنشی اصلی با بزرگترین خروجی در جهان هستند. به منظور بهبود سرعت تثبیت رنگ های واکنشی، دو گروه واکنش پذیر در سال های اخیر به مولکول رنگ وارد شده اند که رنگ های واکنشی دوگانه نامیده می شوند. علاوه بر انواع الیاف سلولزی، رنگ های واکنشی نیز انواعی برای فیبرهای پروتئینی (مانند ابریشم، پشم و دیگر الیاف) ایجاد کرده اند.